Szpitale powiatowe są dziś w systemowej zapaści

Bez odważnych decyzji wszyscy za to zapłacimy - mówi poseł Przemysław Witek w wywiadzie udzielonym Piotrowi Biernackiemu, redaktorowi Gazety Lublinieckiej.

Rekordowe nakłady na ochronę zdrowia, a jednocześnie coraz dłuższe kolejki, narastające zadłużenie szpitali powiatowych i narzekania pacjentów, które nie cichną mimo kolejnych reform. W okręgu częstochowskim – obejmującym m.in. powiat lubliniecki i myszkowski – problem ten narasta od lat, osiągając dziś poziom, który coraz częściej określany jest jako strukturalny kryzys. O stanie lokalnego szpitalnictwa, politycznych kosztach reform i granicach odpowiedzialności parlamentarzysty rozmawiamy z posłem Przemysławem Witkiem.

Panie pośle, jesteśmy w połowie kadencji. Gdyby miał pan wskazać jedną sprawę kluczową dla regionu, którą uważa pan za absolutny priorytet – co by to było?

Bez wahania powiem, że to ochrona zdrowia, a konkretnie sytuacja szpitali powiatowych. Mówię tu przede wszystkim o powiecie lublinieckim i myszkowskim, bo to są jednostki, które znam najlepiej i które są dziś w realnych tarapatach. Paradoks polega na tym, że żyjemy w czasach rekordowych nakładów na zdrowie, a jednocześnie dostępność i jakość leczenia w mniejszych ośrodkach dramatycznie się pogarszają.

Wsłuchując się w pańskie wypowiedzi, w przestrzeni medialnej często mówi pan o zapaści, patologii i o systemie, który nie działa. Co konkretnie pana do tego skłania?

Fakty. Liczby są bezlitosne. Szpital w Lublińcu ma dziś około 70 mln zł zadłużenia, szpital w Myszkowie ponad 30 mln zł, a realnie bliżej 40 mln zł. To nie są kwoty, które da się przykryć kolejną dotacją czy jednorazowym wsparciem. Ktoś na końcu zawsze za to zapłaci. Albo powiat, albo podatnicy, albo pacjenci – w postaci gorszego dostępu do leczenia.

Z drugiej strony słyszymy, że pieniędzy w systemie nigdy nie było tyle co dziś.

I to jest właśnie sedno problemu. Dosypywanie kolejnych miliardów bez zmiany struktury systemu powoduje, że te środki są konsumowane głównie przez wynagrodzenia. Mówiłem o tym otwarcie już dwa lata temu i spotkało się to z ogromnym oburzeniem – do tego stopnia, że Naczelna Izba Lekarska złożyła na mnie skargę do premiera. Dziś coraz więcej osób przyznaje mi rację.

To znaczy?

Mamy do czynienia z brakiem lekarzy, szczególnie specjalistów. Szpitale zaczynają więc konkurować między sobą, podkupując sobie personel, oferując coraz wyższe stawki – często kompletnie oderwane od realnych możliwości finansowych jednostek. Efekt jest taki, że szpital, który wykonuje swoje podstawowe zadania, nie jest w stanie na siebie zarobić. To błędne koło.

Mówi pan wprost o patologii.

Chcę to jasno podkreślić – nie jestem przeciwnikiem lekarzy. Absolutnie nie. Tylko, że nie możemy udawać, że pewne zjawiska nie istnieją. Jeśli system premiuje brak racjonalności, jeśli tworzy przestrzeń do nadużyć i windowania kosztów bez poprawy jakości leczenia, to mamy obowiązek to nazwać i próbować naprawić.

Jaką drogę pan proponuje?

Reorganizację. I mówię to wprost, nawet jeśli jest to niepopularne. Po raz pierwszy w historii pojawiły się realne instrumenty prawne pozwalające na łączenie szpitali, łączenie kontraktów i korzystanie ze wsparcia państwa – czy to w formie oddłużenia, czy taniego finansowania. Te narzędzia są już dostępne w Ministerstwie Zdrowia.

Łączenie szpitali budzi jednak ogromne emocje lokalnie. Mieszkańcy boją się likwidacji oddziałów, utraty swojego szpitala.

Rozumiem te obawy, ale musimy postawić sprawę uczciwie. Co jest lepsze? Szpital, który formalnie istnieje, ale nie jest w stanie zapewnić realnej pomocy, czy jednostka po reorganizacji, która działa stabilnie i leczy skutecznie? Dziś mieszkańcy i tak oceniają te szpitale bardzo krytycznie. Skoro pacjenci są niezadowoleni, personel przeciążony, a finanse w ruinie, to znaczy, że coś fundamentalnie nie działa.

Często podkreśla pan, że nie przecenia roli posła. To dość rzadkie stwierdzenie w polityce.

Bo to prawda. Poseł nie jest dyrektorem szpitala ani starostą. Ja nie mogę nikogo zmusić do decyzji. Mogę natomiast mówić głośno o problemach, wspierać samorządy w rozmowach z ministerstwem, tłumaczyć społeczeństwu i personelowi, na czym polegają proponowane zmiany. I to robię.

Wchodzi pan przy tym – jak sam pan mówi – na kurs kolizyjny z samorządami.

Tak, bo czasem trzeba. Jeśli widzę, że odkładanie decyzji tylko pogarsza sytuację, to nie będę milczał dla świętego spokoju. Powiaty nie są już w stanie ponosić kosztów tej zapaści. To nie jest problem jednego starosty czy jednej rady powiatu. To systemowy kryzys.

W swojej wypowiedzi zwrócił pan uwagę na perspektywę najsłabszych pacjentów.

Bo to jest dla mnie kluczowe kryterium. System ochrony zdrowia działa dobrze nie wtedy, gdy ktoś pomoże załatwić wizytę szybciej, tylko wtedy, gdy samotna osoba z odległej części powiatu, bez samochodu i wsparcia rodziny, ma realny dostęp do leczenia. Dziś tak nie jest.

Co chciałby pan, żeby po tej kadencji po panu zostało?

Chciałbym, żeby szpitale w Lublińcu i Myszkowie wyszły na prostą. Nie marzę o systemie idealnym, gdyż nawet kraje Zachodu sobie z tym nie radzą. Natomiast jeśli uda się stworzyć stabilne, działające jednostki, które zapewnią mieszkańcom przyzwoity poziom opieki zdrowotnej, to uznam, że zrobiłem coś naprawdę ważnego. Nawet jeśli po drodze będzie to kosztowało mnie polityczny komfort.

Dziękuję za rozmowę.