Historia poświęcenia, które spotkało się z wdzięcznością Zofia Szczerbicka (03.03.1915 – 04.11.1999)

Mieszkańcy Herb i okolicznych miejscowości do dziś ze wzruszeniem wspominają nauczycielkę Zofię Szczerbicką. „Pani Zosia” – bo tak właśnie o niej mówią – wychowała całe pokolenia uczniów. Pamiętają ją dziadkowie, ich dzieci, a nawet wnuki. Była nauczycielką z prawdziwą pasją, oddaną swojej pracy i uczniom. Całe życie poświęciła edukacji oraz wychowaniu młodych ludzi.

Kiedy rozpoczynała pracę, los kobiet wykonujących zawód nauczyciela nie był łatwy, szczególnie na Śląsku. Obowiązywała tam tzw. „ustawa celibatowa”, która zmuszała nauczycielki do rezygnacji z pracy po zawarciu małżeństwa. Przepisy te miały ograniczyć bezrobocie wśród mężczyzn i opierały się na przekonaniu, że zamężne kobiety nie powinny łączyć pracy zawodowej z życiem rodzinnym. Aby móc dalej uczyć dzieci, pani Zofia musiała więc zrezygnować z założenia własnej rodziny i całkowicie poświęcić się pracy.

Karierę zawodową rozpoczęła w 1936 roku w Szkole Podstawowej w pobliskiej Cieszowej.

W czasie wojny została zesłana na Syberię. Mimo niezwykle trudnych warunków nie zrezygnowała z pracy z dziećmi. Zorganizowała tam jednoklasową szkołę dla polskich dzieci z czterema oddziałami. Po powrocie do kraju w 1946 roku kontynuowała pracę w Szkole Podstawowej w Herbach, gdzie uczyła aż do przejścia na emeryturę w 1971 roku.

Była osobą pełną energii i społecznego zaangażowania. Oprócz pracy zawodowej zawsze znajdowała czas na działalność na rzecz mieszkańców. Organizowała tzw. dziecińce wiejskie podczas ważnych prac polowych, pomagając rolnikom w okresie żniw poprzez opiekę nad ich dziećmi. Prowadziła również kursy kroju i szycia dla Koła Gospodyń Wiejskich oraz aktywnie działała w Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Jej życiową dewizą były słowa: „Nauczyciel niepracujący społecznie to nie nauczyciel”.

Takie wartości wyniosła z domu rodzinnego oraz ze szkoły. Nawet po przejściu na emeryturę nie zrezygnowała z pracy z młodzieżą. Do końca lat osiemdziesiątych prowadziła koło plastyczne w Ognisku Zajęć Pozalekcyjnych przy szkole w Herbach.

Pani Zosia była także inicjatorką wielu akcji społecznych. Organizowała m.in. wysyłkę upominków dla dzieci z Centrum Zdrowia Dziecka oraz loterie fantowe, na które eksponaty przygotowywali uczniowie. Dochód z jednej z nich przekazano na konto Społecznego Komitetu Panoramy Racławickiej we Wrocławiu oraz Społecznego Komitetu Budowy Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w Krakowie.

Stały kontakt z młodzieżą sprawił, że jest wspominana do dziś. Wielu wychowanków pamięta ją z mandoliną w ręku lub z pędzlem podczas zajęć plastycznych.

Po jej śmierci została pochowana na cmentarzu komunalnym w Herbach, w grobie, w którym spoczywała jej ciotka – siostra matki, Stanisława Muszyńska. Mogiła znajdowała się obok grobu matki Pani Zosi – Marii Kosińskiej. Przez lata mieszkańcy dbali o ich nagrobki, jednak z biegiem czasu uległy one znacznemu zniszczeniu i pojawiła się potrzeba ich wymiany.

Wtedy zrodził się pomysł powołania Komitetu Społecznego „Herby to My” w składzie: Edyta Brycht-Glińska, Wojciech Kozak i Katarzyna Jureczko.

W dniach 1–2 listopada 2025 roku przeprowadzono zbiórkę pieniędzy przy cmentarzu komunalnym w Herbach. Dzięki hojności mieszkańców udało się zebrać imponującą kwotę 10 361,01 zł, przeznaczoną na budowę nowego pomnika dla śp. Zofii Szczerbickiej.

Jak podkreśliła radna Gminy Herby i społeczniczka Edyta Brycht-Glińska:
„Sami możemy zrobić niewiele, razem tak dużo” – słowa Helen Keller doskonale oddają to, czego wspólnymi siłami dokonaliśmy.

Wielu mieszkańców wsparło inicjatywę nie tylko finansowo, ale także poprzez pomoc organizacyjną oraz promowanie zbiórki w mediach społecznościowych. Wspomnienia darczyńców o pani Zosi były niezwykle wzruszające. Wyłaniał się z nich obraz osoby życzliwej, pogodnej i całkowicie oddanej dzieciom.

Podziękowania skierowano m.in. do wójt Gminy Herby Iwony Burek, drukarni Sil-Veg-Druk z Lublińca, księdza proboszcza Pawła Pindrala z parafii w Herbach, księdza dziekana Jarosława Wiśniewskiego z parafii w Olszynie, klubu sportowego „Błękitni” w Herbach, dyrekcji Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Herbach, Gminnego Ośrodka Kultury, sołtys Danuty Bryły oraz wielu innych osób i instytucji.

Po zakończeniu zbiórki rozpoczęto prace na cmentarzu. Demontażu starych nagrobków dokonali wolontariusze: Bartosz Czech oraz młodzi absolwenci szkoły podstawowej w Herbach – Kacper Cenkier, Paweł Sosiński, Antoni Kozak i Aleksander Brycht. Dzięki ich pracy udało się zaoszczędzić około 2000 zł.

W grudniu 2025 roku komitet uzyskał zgodę na ekshumację szczątków Marii Kosińskiej i przeniesienie ich do grobu córki. Koszt takiej procedury wynosił około 5000 zł, jednak dzięki bezinteresownej pomocy właściciela firmy pogrzebowej z Lublińca – Marka Szwedzińskiego – oraz jego syna Szymona została ona przeprowadzona bezpłatnie. Ekshumacja odbyła się 22 stycznia 2026 roku.

Pod koniec lutego 2026 roku firma KAM-ROB Kamieniarstwo Mirosław Robak z Boronowa zamontowała nowy nagrobek. Wokół pomnika ułożono kostkę brukową, a przed nim ustawiono ławeczkę. Dzięki jego przychylności - za zebraną podczas kwesty kwotę tj. 10 361,01 zł - udało się zrobić tak wiele.

Powstanie nowego nagrobka było możliwe dzięki zaangażowaniu wielu osób – mieszkańców, wolontariuszy i lokalnych instytucji. To wspólne dzieło ludzi, którzy pamiętają Panią Zosię i w ten sposób chcieli podziękować jej za lata poświęcenia dla lokalnej społeczności.

Tekst opracowany na podstawie materiałów Tamary Gwóźdż, Jolanty Cyrulik i Edyty Brycht-Glińskiej.