Ciekawa historia oryginalnych mebli z domu św. Edyty Stein we Wrocławiu

Dom rodzinny św. Edyty Stein to kamienica we Wrocławiu przy ul. Nowowiejskiej 38. Zbudowana została około 1882 roku, czyli 30 lat przed zamieszkaniem w niej rodziny Steinów, jako letnia willa dla właściciela wrocławskiego browaru Adolpha Sindermanna. Kamienica ta to dwupiętrowy, neoklasycystyczny budynek z mezaninem nad drugą kondygnacją, z wysokim parterem i piwnicami.

Elegancki dom z ozdobnymi elementami w kolorze żółtego piaskowca. We wnętrzu wachlarzowa klatka schodowa o ażurowej, metalowej konstrukcji i drewnianych stopniach. W domu piękne pokoje, a okazałe okna dają dużo dziennego światła. Oryginalne meble z domu św. Edyty Stein po wielu latach powróciły w 2001 roku do Wrocławia, do domu rodzinnego Edyty Stein św. Teresy Benedykty od Krzyża. Piękne, solidne drewniane meble – komoda i biblioteczka to był prezent ślubny dla siostry Edyty Stein Erny od mamy Augusty. Stoją znów po wielu latach w ich domu rodzinnym we Wrocławiu. Meble te kryją w sobie niezwykle ciekawą historię łącznie z daleką podróżą aż do Ameryki, do Nowego Jorku, którą spróbuję opisać. W 1910 roku opisaną willę wraz z ogrodem zakupiła Augusta Stein, mama Edyty. Razem z nią zamieszkało tu 4 dzieci: Arno, Róża, Erna i Edyta.

Pozostałe mieszkały już osobno. W 1920 roku, dokładnie 5 grudnia, Erna poślubiła Hansa Bibersteina i małżonkowie razem zamieszkali w rodzinnym domu Erny. I właśnie piękne meble zamówione przez Augustę dla swej córki, jako prezent ślubny stanęły na kilkanaście lat w tej kamienicy. Mieszkali tu przez 13 lat. Tu urodziły się ich dzieci Susanne i Ernst. Jesienią 1933 roku przeprowadzili się na ul. Powstańców Śląskich. Natomiast Edyta dzień po swoich urodzinach, 13 października, opuściła dom na zawsze wyruszając w drogę do Karmelu w Kolonii. W 1939 roku, po wybuchu II wojny światowej kamienica została odebrana rodzinie Steinów. O ile mury tej kamienicy przetrwały wojenną pożogę, o tyle wyposażenie domu Steinów uległo rozproszeniu.

W 1992 roku, w 50. rocznicę śmierci Edyty Stein, na fasadzie jej rodzinnego domu po prawej stronie od drzwi wejściowych, odsłonięto tablicę w języku polskim, niemieckim i hebrajskim, informującą, iż w latach 1910–1933 mieszkała w nim Edyta Stein. Nasilające się represje w stosunku do Żydów spowodowały w 1938 roku wyjazd Erny z rodziną do Stanów Zjednoczonych, do Nowego Jorku. Drewniane meble, komoda i biblioteczka powędrowały za rodziną Biberstein. Ernie udało się zabrać oprócz osobistych rzeczy te meble do ich nowego mieszkania za oceanem. Przez wiele lat były ozdobą i przypominały o rodzinie i Wrocławiu. Po śmierci Erny w 1978 roku meble odziedziczyła ich córka Susanne, która urodziła się we Wrocławiu. Ona z kolei podarowała meble wnukowi brata Paula Ronaldowi, który przeprowadził się do Seatle, to aż 4 500 km od Nowego Jorku. Meble przewieziono.

Zostały one przez niego odnowione. Kiedy się miał przeprowadzić do nowego mieszkania postanowił je sprzedać. Ale wpadł na dobry pomysł, by dowiedzieć się czy komuś we Wrocławiu by się nie przydały. W Domu Edyty Stein od razu zareagowano pozytywnie. Jak się nie ucieszyć z mebli, których dotykała św. Edyta Stein. Jednak wyłonił się problem jak sfinansować przewóz mebli aż z Ameryki. Znalazł się jednak dobry duszek, pewna pracownica amerykańskiego banku. Stało się to możliwe również dzięki mieszkającej w USA rodzinie Edyty Stein oraz wsparciu finansowemu i organizacyjnemu pozostałych Towarzystw Edith Stein. I tak meble, komoda i biblioteczka wyruszyły drogą morską w powrotną drogę do domu Steinów, aż dotarły do Wrocławia. Ktoś powiedział wtedy: „Wywożono sprzęty, wróciły relikwie”, bo Edyta Stein w tym czasie była już ogłoszona świętą. Możemy się cieszyć, że do domu we Wrocławiu wróciły dwa oryginalne meble – komoda i biblioteczka, meble których często dotykała św. Edyta Stein patronka Europy i Lublińca.

W Lublińcu przy rynku stoi kamienica rodziny Courantów, gdzie obecnie jest Muzeum Pro Memoria. Gdy tworzono zaczątki muzeum urządzono piękny salonik z meblami z początku XX wieku, czyli z czasów kiedy do domu dziadków Courantów, do Lublińca przyjeżdżała mała Edytka wraz z rodzeństwem. Chociaż to nie są oryginalne meble, to częściowo zostały odnowione i pięknie się prezentowały w saloniku Courantów. Na wiekowej sofie siedziała siostrzenica św. Edyty Stein Susanne Batzdorff z Nowego Jorku wraz z towarzyszącymi jej osobami pozując do pamiątkowego zdjęcia, gdy przyjechała do Polski w 1995 roku. Meble te czekają już wiele lat, mogłyby zdobić salonik z czasów mieszkającej w Lublińcu rodziny Courant, gdyby znalazło się dla nich miejsce gdzieś niedaleko muzeum. Herbatka urodzinowa u Edytki na wiekowej sofie, w porcelanowej filiżance smakowałaby wyśmienicie. Byłoby też miejsce na zbiory książek o niej, rodzinie Courantów i Steinów. Mielibyśmy kolejne miejsce do odwiedzin dla gości, którzy przyjeżdżają do naszego miasta śladami Edyty Stein. Susanne Batzdorff, autorka książki „Ciocia Edyta” 25 września 2025 roku obchodziła 104 rocznicę urodzin. 12 października 2025 roku zostały wręczone we Wrocławiu Nagrody im. Edyty Stein. W tym roku taką nagrodę otrzymał ks. prałat Antoni Zając. Serdecznie mu gratulujemy. Z Nowego Jorku zostały przesłane przez Susanne Batzdorff i jej rodzinę piękne życzenia dla Laureatów.

Historia wrocławskich mebli pokazuje nam, że trzeba szanować pamiątki przeszłości i opowiadać o nich młodemu pokoleniu. Bo nawet meble, to ważna część historii danej rodziny, w tym wypadku rodziny Stein, z której wywodzi się Edyta Stein św. Teresa Benedykta od Krzyża.