Przewodnik turystyczny - Powiat Lubliniecki

Znajdziesz go na pewno, tym bardziej że umieszczono na nim tablicę upamiętniającą Pawła Golasia – wybitnego powstańca śląskiego. A teraz spójrz w prawo – budynek Cechu Rzemiosł Różnych to dawny ratusz z 1821 r. W tym miejscu odczujesz też obecność innej postaci związanej z miastem – stoisz przecież obok fontanny z rzeźbą Edyty Stein , właściwie małej Edytki spędzającej wakacje u dziadków – Adelajdy i Salomona Courant. Za chwilę dojdziemy do ich kamienicy. Jednak najpierw podejdź do figury św. Jana Nepomucena, która w przeszłości kilka razy zmieniała miejsce, by ostatecznie wrócić na rynek.

Czy zauważyłeś umieszczone w bruku małe tabliczki, biegnące od muzeum do pomnika małej Edytki 8 ? Odczytasz z nich ważne daty i wydarzenia z życia świętej. Z lublinieckiego rynku – zgodnie ze średniowiecznymi schematami – wychodziły pod kątem prostym ulice. W dokładnych opracowaniach znajdziesz informację, że rynek pierwotnie miał kształt prostokąta. Dziś przypomina raczej kwadrat.
Łatwo to sprawdzić, patrząc na przebieg ulicy Edyty Stein. Dochodzi ona do rynku po łuku, bo to właśnie od strony wschodniej przesunięto zabudowę po pożarze w 1807 r., zmieniając prostokąt na kwadrat. Warto wspomnieć, że rynek nosi imię Konrada Mańki zamordowanego przez hitlerowców 22 czerwca 1942 r. za przynależność do organizacji konspiracyjnej.

Znajduje się tu również grota Matki Boskiej z Lourdes. Historia tego miejsca zaczęła się jednak od fundacji Franciszka Grotowskiego, który zapisał część swojego majątku na budowę sierocińca funkcjonującego od 1848 r. do I wojny światowej. Podupadający obiekt zakupili w 1922 r. Oblaci, organizując w nim Niższe Seminarium Duchowne. Dziś w tym budynku mieści się Katolicki Zespół Szkolno-Przedszkolny im. św. Edyty Stein Fundacji Edukacji Katolickiej.

Wychodząc główną bramą kieruj się w prawo w stronę Ronda Śląskiego. Po prawej stronie zobaczysz kolorowy malunek na ścianie budynku. Mural „Świat Zofii” autorstwa Damiana Malczewskiego powstał, aby promować czytelnictwo. Jego lokalizacja nie jest dziełem przypadku.

Po drugiej stronie ronda znajduje się Miejsko-Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Józefa Lompy w Lublińcu – Lubiteka. Budynek zaprojektowany jest w stylu skandynawskim. Dominującym elementem architektonicznym jest tu plaster miodu nawiązujący do pasji patrona biblioteki – Józefa Lompy, miłośnika pszczół. Obiekt nie zawiera barier architektonicznych i jest dostosowany nie tylko dla potrzeb osób z dysfunkcjami ruchowymi, ale też dla osób słabowidzących. Od strony południowej – opadającej w stronę doliny Lublinicy, znajduje się tarasowy, ogólnodostępny ogród połączony ze zrewitalizowanym terenem rekreacyjnym nad Lublinicą. Aleja spacerowa nosi nazwę Bulwaru Europejskiego, została oddana do użytku w sierpniu 2020 r. i obejmuje ciągi pieszo-rowerowe, place zabaw i place rekreacyjne oraz tężnię solankową.

Bracia Seltenowie – Bernard i Ison – byli twórcami „Fundacji budowy szpitala dla leczenia biednych chorych bez różnicy na wyznanie”. Ich rodzina, przybyła do Lublińca w XIX w., była związana również z Wrocławiem, gdzie obaj fundatorzy spoczęli na cmentarzu
żydowskim. Przeznaczyli oni ogromną sumę na zakup parceli, materiałów budowlanych oraz budowę szpitala, który rozpoczął działalność 1 czerwca 1882 r. Przeznaczenie tego budynku (później rozbudowanego) nie zmieniło się, stoisz przed budynkiem szpitala.

Na cmentarzu pochowano dziadków patronki miasta – Adelajdę i Salomona Courant – oraz jej dwóch braci.

Wybudowany rok później mały domek z muru pruskiego, został zniszczony przez wojsko rosyjskie postępujące za wojskami Napoleona w 1812 r. Później powstał murowany piętrowy budynek, który stał się po kolejnych rozbudowach największą w mieście salą widowiskową. Urządzano tu rocznicowe obchody różnych świąt, widowiska teatralne i zabawy taneczne. W latach 30. XIX w. pisano, iż w Lublińcu istnieje „strzelnica wraz z urządzeniami do rozrywki”.

Zgodnie z podaniem ludowym w tym miejscu już w 1272 r. książę Władysław I Opolski zbudował małą kapliczkę leśną. Prawie od samego początku towarzyszył kościołowi przytułek dla biednych usytuowany pierwotnie za bramą miejską. Budynek przytułku zniknął z krajobrazu miejskiego ostatecznie w 1966 r. Różne były losy tej świątyni w ciągu stuleci. Sięgając do nowszej historii, trzeba przypomnieć, że w latach 1927 – 1939 funkcjonowała tu parafia wojskowa pw. św. Michała Archanioła dla stacjonującego w mieście 74. Górnośląskiego Pułku Piechoty. Podczas gruntownego remontu kościoła w 2014 r. odnaleziono piękny obraz przedstawiający św. Michała Archanioła. Uznany za bezpowrotnie zaginiony, był ukryty w ołtarzu bocznym.

Może i drugi z obrazów – Błogosławieństwo żołnierza – kiedyś się odnajdzie?

A my podążamy w górę ul. Mickiewicza. W domu nr 9, w którym przez kilkadziesiąt lat mieściła się poczta, urodził się w 1879 r.
Hans Lammers – szef kancelarii III Rzeszy 29. Na skraju wioski Radzieje na Mazurach, między Wilczym Szańcem w Gierłoży a Mamerkami, znajduje się także jego wojenna kwatera. Będąc w Lublińcu, musisz jeszcze zobaczyć miejsce, gdzie do 3 września 1939 r. stała synagoga, kolejne potwierdzenie przedwojennej wielokulturowości społeczności Lublińca. Podejdźmy do domu nr 26. Został wzniesiony właśnie w miejscu dawnej synagogi spalonej przez Niemców w trzecim dniu wojny wraz z towarzyszącymi jej zabudowaniami (domek kantora, mykwa, altanka – dziś teren pawilonu meblowego). W bruku chodnika zauważysz pamiątkową tablicę.

Nieopodal (ul. Mickiewicza 38) stał dom wybudowany przez Feliksa Koenigsbergera. Zetknąłeś się już z tym nazwiskiem, odwiedzając cmentarz żydowski. W 2015 r. podczas rozbiórki domu znaleziono na poddaszu dwie hebrajskie księgi liturgiczne,
które prawdopodobnie uratowano z pożaru bożnicy.

Zbudowany w połowie XVII w. z fundacji Andrzeja Cellarego, posiada barokowy ołtarz z rzeźbami czterech ewangelistów, piękne zabytkowe obrazy i kartusz upamiętniający odbudowę kościoła w 1754 r. Przez pewien czas (1826 – 1850) był użytkowany przez ewangelików. Za ołtarzem głównym można zobaczyć kamień węgielny poświęcony przez Jana Pawła II 20.06.1983 r. podczas drugiej pielgrzymki do Polski.

W Kokotku można wypoczywać nie tylko latem uprawiając turystykę pieszą, rowerową i konną, ale również zimą, jeżdżąc
na nartach biegowych. Największym akwenem jest Posmyk, liczący około 1,7 km długości i nieco mniej niż 1 km szerokości. Nad nim też ulokowały się ośrodki wypoczynkowe, oferujące cały wachlarz możliwości rekreacji.

Ośrodek Wypoczynkowy Posmyk Leśne Ustronie oferuje domki campingowe oraz restaurację. Na terenie obiektu dostępne są także: wypożyczalnia rowerów wodnych, mały plac zabaw dla dzieci oraz pomost nad stawem, idealny do wypoczynku i podziwiania
okolicznej przyrody.

Ośrodek Wypoczynkowy Posmyk Leśne Ustronie
42–700 Lubliniec – Kokotek,
tel.: 608 405 011, 602 738 019
e-mail: a.turynski@wp.pl

Dla miłośników wypoczynku na łonie natury interesującą propozycją będzie miejsce nazywane „Łowisko Leśnica”. Obiekt stanowią trzy stawy dostępne dla amatorów wędkarstwa. Tutaj łowić może każdy, kto ma na to ochotę. Nie wymagane jest bowiem posiadanie karty wędkarskiej. Całkowita powierzchnia lustra wody to prawie hektar. Na miejscu istnieje możliwość wypożyczenia wędki i grillowania złowionej ryby. Miejsce jest atrakcyjne dla rodzin z dziećmi i nie tylko.

Oblackie Centrum Młodzieży NINIWA
ul. Posmyk 5, 42-700 Lubliniec
tel.: 696 060 357
e-mail: info@oblackaprzystan.pl
www.niniwa.pl

Czas zakończyć nasz spacer po Lublińcu, choć temat jeszcze nie został wyczerpany. Może znajdzie miejsce w kolejnych opracowaniach?

Konsekrowany w 1331 r. Na przestrzeni wieków remontowany i rozbudowywany. Ołtarz główny zbudowany w XVII w. Drewniana dzwonnica (Szlak Architektury Drewnianej województwa śląskiego) w dolnej części podmurowana pochodzi z XVII w. W niej pięć dzwonów, dwa z nich szczególnie cenne pochodzą z 1486 r. i z 1556 r. W kościele zabytkowe rzeźby, obrazy, barokowa ambona, cenne naczynia i szaty liturgiczne.

 Ochronie podlega stanowisko lęgowe żurawia zwyczajnego oraz torfowiska.

Neoklasycystyczny zespół pałacowo‑parkowy z XVII w. (później przebudowywany), obecnie siedziba Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny.

Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny (założony 1 lipca 1953 roku) jest jedną z najlepiej rozpoznawalnych marek artystycznych w Polsce i na świecie. „Śląsk” to dzieło Stanisława Hadyny i Elwiry Kamińskiej, którym Zespół zawdzięcza podstawy swojej świetności. Sławę i kunszt wykonawczy budowało wiele pokoleń wspaniałych artystów i pedagogów. Od dziesięcioleci ukazuje piękno polskiego folkloru, prezentując milionom widzów – w Polsce i na świecie – panoramę ludowej tradycji. Nowoczesna i dynamicznie rozwijająca się instytucja, z powodzeniem sięga także po nowe inspiracje, doskonale odnajdując się zarówno w twórczości sakralnej, patriotycznej, jak i współczesnej – współpracuje z największymi gwiazdami polskiej sceny muzycznej.

Pałac neoklasycystyczny w Koszęcinie

Pierwotnie barokowy, zbudowany na przełomie XVI/XVII w. przez hrabiego Andrzeja Kochcickiego. Od 1805 r. w rękach pochodzącego z Frankonii książęcego rodu Hohenlohe–Ingelfingen. Przebudowany w stylu późnoklasycystycznym w latach 1829–1830 przez księcia Franciszka Ludwika, którego potomek, książę Karol Gotfryd był właścicielem do 1945 r.

Zaliczany do I kategorii zabytków. Pałac w Koszęcinie to budowla składająca się z trzech niesymetrycznych skrzydeł. Najpiękniejsze zachodnie – mieści Salę Balową i wychodzący na park taras, Salę Kominkową oraz Salę Zieloną, w której zachował się okrągły, empirowy piec kaflowy. Przy Kaplicy Pałacowej – obecnie Kameralnej Sali Koncertowej – znajduje się wieża z tarasem widokowym. W obrębie siedziby mieszczą się także Pawilon im. Elwiry Kamińskiej oraz Dom Pracy Twórczej im. Adolfa Dygacza – służące jako obiekty widowiskowo‑dydaktyczne. Pałac jest otoczony parkiem krajobrazowym w stylu angielskim z pomnikami przyrody i stawem. W reprezentacyjnych salach: Balowej, Kominkowej, Zielonej organizowane są bankiety, konferencje i szkolenia. W pałacu istnieje możliwość komfortowego wypoczynku w niepowtarzalnej atmosferze historycznego miejsca, w którym od ponad pół wieku pracują i mieszkają artyści. W Pałacu, Domu Pracy Twórczej oraz w enklawie mieszkalnej artystów Zespołu, znajduje się ok. 100 miejsc noclegowych. Podczas pobytu istnieje możliwość skorzystania z dodatkowych atrakcji: sauny, jacuzzi, boiska do koszykówki, kortu tenisowego oraz wypożyczalni kijków Nordic Walking.

Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny
ul. Zamkowa 3, 42-286 Koszęcin
tel.: 34 31 06 401
e-mail: recepcja@zespolslask.pl 
www.zespolslask.pl 

Zespół „Śląsk” to instytucja kultury o ogromnych możliwościach wykonawczych, realizująca ok. 200 koncertów rocznie. Ponadstuosobowy skład artystyczny: chór, balet i orkiestra. Wielki Ambasador Polski na świecie – ponad 9 tysięcy koncertów dla przeszło 27 milionów widzów, w 44 krajach pięciu kontynentów.

W repertuarze posiada kilkanaście programów artystycznych – od autorskich widowisk przynoszących barwną i dynamiczną panoramę folkloru wszystkich regionów kraju, poprzez koncerty edukacyjne, aż po wokalne prezentacje muzyki klasycznej, sakralnej i współczesnej. Oprócz koncertów Zespół „Śląsk” prowadzi także bogatą działalność edukacyjną i turystyczną. Jego siedzibą jest zabytkowy Zespół Pałacowo‑Parkowy w Koszęcinie, w województwie śląskim.
Wielokrotnie nagradzany i doceniany na wielu płaszczyznach, „Śląsk” ma w swoim dorobku m.in. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, pięć Złotych Płyt i dwie Platynowe, trzy statuetki Fryderyka. Jest instytucją kultury Samorządu Województwa Śląskiego, od 2017 roku współprowadzoną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Kowal Na Kole – od kuźni do szutrowych szlaków. W Koszęcinie działa wyjątkowy kowal – nie tylko z 14-letnim doświadczeniem w kuźni, ale także zapalony długodystansowy kolarz. Początkowo rower służył mu jako środek transportu do pracy. Z czasem stał się narzędziem do przekraczania własnych granic – dziś ma na koncie starty w ultramaratonach, takich jak Wisła 1200 czy Wschód 1400. Od 2020 roku organizuje wyścigi rowerowe po lokalnych trasach, dzieląc się swoją pasją i promując aktywny styl życia.

Wydarzenia takie jak Mały Tour Szutrowy przyciągają rowerzystów z różnych stron Polski i zachęcają do odkrywania uroków regionu z perspektywy dwóch kółek. Wszystkie medale i nagrody dla zawodników wykuwane są ręcznie w Koszęcińskiej Kuźni. Pan Janusz Kosmała, bo o nim mowa, organizuje także pokazy kowalstwa artystycznego dla zorganizowanych grup oraz tradycyjne warsztaty kowalskie, podczas których zgłębia tajniki kowalstwa.

Zakład rzemieślniczy „Zoriabresk” Kuźnia Koszęcin
ul. Boronowska 39d, 42-286 Koszęcin
tel: 605 870 505
e-mail: kowalnakole@gmail.com 
www.kowalnakole.pl 

Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji. Ośrodek oferuje noclegi w pokojach gościnnych oraz domkach campingowych. Pokoje i domki wyposażone są w pełne węzły sanitarne, pole namiotowe z elektrycznością, kuchnią turystyczną i natryskami. Dla dzieci – plac zabaw, dla starszych – boiska do gier zespołowych i kort tenisowy. Największą atrakcją jest basen kąpielowy i tor kajakowy z możliwością wędkowania. Istnieje możliwość wypożyczenia sprzętu wodnego. Można przyjechać ze swoim pupilem.

Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji
ul. Sportowa 1, 42-286 Koszęcin
tel.: 34 35 76 265
e-mail: gosirkoszecin@koszecin.pl 
www.koszecin.naszosir.pl 

Skansen „U Michała” w Koszęcinie. W zbiorach skansenu znajdują się wyposażenia warsztatu kowalsko‑ślusarskiego, krawieckiego, piekarskiego, szewskiego i mieszkania. Zobaczymy tu dawną kuchnię, sypialnię i pokój dziecinny ze zbiorem dawnych zabawek. Dawna klasa szkolna wyposażona jest w ławki z kałamarzami, liczydłami, tabliczkami z rysikiem do pisania. Dużą kolekcję stanowią obrazy o tematyce religijnej. Pod wiatami mieści się kolekcja dawnych maszyn rolniczych i kamieni młyńskich – w tym stare ciągniki rolnicze. Obok nich znajduje się ekspozycja starych uli. W skansenie można zobaczyć około 7 tys. eksponatów, które kiedyś były niezbędne w codziennym życiu.

Skansen „U Michała” w Koszęcinie
42-286 Koszęcin, ul. Piaskowa 68,
tel: 695 874 656

Leśny przystanek „Rendez – Vous”. Kameralne miejsce odpoczynku położone wśród sosnowych lasów Koszęcina, przy popularnej trasie pieszo-rowerowej „Rendez-Vous”. Leśny przystanek oferuje wiatę, ławostoły i spokojną przestrzeń do krótkiego postoju, pikniku lub chwili wytchnienia w otoczeniu przyrody. Idealny punkt na trasie spacerów, wycieczek rowerowych i rodzinnych wypadów do lasu.

Rynek miejski z ratuszem wybudowanym w latach 1859–1862, pomnikiem Józefa Lompy oraz kościołem pw. św. Katarzyny z XIV w.

Wzgórze Florianek z murowaną kapliczką z XVIII w. i rzeźbioną figurą św. Floriana. Naprzeciw pomnik upamiętniający żołnierzy polskich poległych w bitwie pod Woźnikami w pierwszych dniach II wojny światowej.

Czarny Las – pałac z przełomu XIX i XX w., w którym Wojciech Korfanty podpisał odezwę do ludności Śląska wzywającą do III powstania śląskiego. Właścicielem pałacu był wówczas jego przyjaciel Kazimierz Niegolewski, pierwszy Starosta Lubliniecki w II Rzeczpospolitej. Pałac otoczony jest pięknym parkiem.

Pałac neobarokowy w Czarnym Lesie.

Pierwsze ślady o pałacu w Czarnym Lesie pojawiają się na mapach już z 1902 r. W XIX w. okoliczne ziemie należały m.in. do Joachima Kempnera, kupca z Warszawy. W 1853 roku właścicielem został Carl Ludwig z Woźnik, a pod koniec stulecia rodzina von Ziegler. Budynek był świadkiem wielu historycznych wydarzeń. W okresie plebiscytowym ukrywano w nim broń przeznaczoną dla powstańców oraz osoby poszukiwane na terenie Prus za działalność antypaństwową. W Czarnym Lesie Wojciech Korfanty, Dyktator III Powstania Śląskiego, przedsięwziął myśl o wezwaniu polskojęzycznej
ludności Górnego Śląska do zbrojnego powstania.

Obecnie po gruntownej rewitalizacji i rozbudowie mieści się tu czterogwiazdkowy Hotel Pałac Czarny Las. W skład kompleksu wchodzi restauracja i Business Center, doskonałe miejsce do organizacji szkoleń i konferencji oraz miejsce do wypoczynku i regeneracji dzięki nowo otwartej strefie MediSPA& Wellness. Hotel oferuje 116 miejsc noclegowych w komfortowo urządzonych pokojach pałacowych oraz Dworkach Pałacowych usytuowanych na terenie hotelowego parku.

Hotel Pałac Czarny Las
ul. Czarny Las 8, 42-289 Woźniki
tel.: 34 35 73 078
e-mail: recepcja@czarnylas.com.pl
www.czarnylas.pl

Kościół pw. św. Jakuba Starszego Apostoła z XIV w. wzniesiony w miejscu wcześniejszego drewnianego. Do budowy wykorzystano kamień z polodowcowych głazów narzutowych. Obecnie otynkowany z wyjątkiem wieży, która została podwyższona dzięki staraniom J. Lompy w 1823 r. Znajduje się na niej dzwon z 1536 r. Kościół orientowany, zbudowany w stylu gotyckim z cechami renesansowymi.

Rezerwat krajobrazowy Góra Grojec utworzony w 1996 r. – wapienne wzgórze związane z licznymi legendami spisywanymi m.in. przez J. Lompę. Miejsce dawnego grodziska, punktu obrony, a może zamku z tajnymi przejściami do Psar i Lubszy? Niewątpliwie piękne krajobrazowo wzniesienie z rozległą panoramą.

Kryta pływalnia w Herbach
ul. Katowicka 6, 42–284 Herby
tel.: 502 853 530

Muzeum Kolejnictwa w Herbach W dawnym dworcu Herby Nowe mieści się Izba Tradycji Magistrali Węglowej im. Józefa Nowkuńskiego, poświęcona jednej z najważniejszych inwestycji II RP – kolejowemu połączeniu Śląska z portem w Gdyni. Otwarte w 1993 r. muzeum gromadzi tysiące pamiątek związanych z koleją: dokumenty i fotografie, dawne bilety i rozkłady jazdy, urządzenia sygnalizacyjne, mundury kolejarskie oraz kolekcję szyn. To wyjątkowe miejsce powstało dzięki pasji Henryka Dąbrowskiego i darczyńców, którzy ocalili pamięć o historii polskiego kolejnictwa.

Muzeum Kolejnictwa
ul. Wieczorka 7, 42-284 Herby,
tel.: 600 248 449,
e-mail: skokot@interia.pl

Park Krajobrazowy Lasy nad Górna Liswartą utworzono w roku 1998 w celu ochrony specyficznej fizjonomii krajobrazu dorzecza Liswarty. Park położony jest w północno – zachodniej części województwa śląskiego, na terenie powiatu lublinieckiego oraz częściowo częstochowskiego i kłobuckiego. Spośród cennych gatunków roślin na terenie Parku występuje m.in. bagno zwyczajne, grzybienie białe i północne, lilia złotogłów, pływacz zachodni, podrzeń żebrowiec i przylaszczka pospolita. Podmokłe tereny Parku stanowią dogodny obszar występowania wielu gatunków zwierząt. Występuje tu 12 gatunków płazów: grzebiuszka ziemna, kumak nizinny, ropucha: szara, paskówka i zielona, rzekotka drzewna, traszka grzebieniasta i zwyczajna, a także żaby: jeziorkowa, moczarowa, trawna i wodna. Liczne zbiorniki wodne to miejsce gniazdowania wielu ptaków. Występuje tu m.in: bączek, bąk, bocian biały i czarny, błotniak łąkowy, stawowy i zbożowy. Duża lesistość Parku to kryjówka dla takich gatunków jak: lis, jenot, gronostaj, tchórz, łasica, kuna leśna i domowa.

Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą,
Oddział Biura ZPKWŚ w Kalinie
Kalina, ul. Lompy 6, 42-284 Herby
tel.: 34 35 74 902
e-mail: zpkkalina@zpk.com.pl
www.zpk.com.pl

Ośrodek Edukacyjny ZPKWŚ w Kalinie zlokalizowany jest niemal w samym centrum Parku Krajobrazowego „Lasy nad Górną Liswartą”. Oferta edukacyjna Ośrodka kierowana jest do wszystkich grup wiekowych. Zajęcia edukacyjne prowadzone są w sali dydaktycznej wyposażonej w sprzęt multimedialny i nagłośnieniowy oraz w ekspozycji przyrodniczej przedstawiającej ekosystemy leśne i obszary wodno‑błotne. Zajęcia realizowane są także w plenerowej bazie dydaktycznej zlokalizowanej na terenie wokół Ośrodka, na którą składają się m.in.: krąg ogniskowy, zadaszone ławostoły, tablice edukacyjne oraz zadaszona wiata edukacyjna umożliwiająca prowadzenie zajęć niezależnie od warunków atmosferycznych.